Zeldzame jade wijnstok ontdekt, bloeiend in Apayao-bos

BAGUIO CITY, Filipijnen — Diep in de bossen van noordelijk Apayao heeft een plant die veel Filipijno's alleen kennen van munten en botanische tuinen zich geopenbaard waar het er het meest toe doet: in het wild.

De plant werd gedocumenteerd in de bosgebieden van Barangay Tanglagan en Langnao in Calanasan tijdens een onderzoek ter plaatse door het Municipal Environment and Natural Resources Office (MENRO) op 4 februari.

Hoewel de plant behoort tot het geslacht Strongylodon en gewoonlijk jade wijnstok of tayabak wordt genoemd, vereist definitieve identificatie op soortniveau, of het nu Strongylodon macrobotrys of een nauw verwante soort zoals S. caeruleus betreft, botanische verificatie door middel van herbarium-vergelijking.

Voor milieuambtenaren is de ontdekking meer dan een botanische curiositeit. Het is een stil maar krachtig teken dat delen van de bossen van Calanasan gezond, ongestoord en vol met het wilde leven blijven dat nodig is om zeldzame endemische soorten in stand te houden.

De jade wijnstok is endemisch in de Filipijnen, wat betekent dat deze nergens anders ter wereld van nature groeit. Hij staat vooral bekend om zijn opvallende, klaauwvormige bloemen die in lange trossen hangen en van kleur verschuiven van blauwgroen naar diep jade. Deze watervalvormige bloemen kunnen bijna een meter lang worden, waardoor de plant een van de visueel meest onderscheidende wijnstokken in tropische bossen is.

Vanwege habitatverlies en bosdegradatie beschouwen botanici de soort als zeldzaam en bedreigd in het wild, hoewel deze soms wordt gekweekt in botanische tuinen en privécollecties.

De afbeelding ervan verschijnt op de Filipijnse vijf-peso munt, een kleine maar symbolische herinnering aan het unieke natuurlijke erfgoed van het land.

Wat de jade wijnstok bijzonder kwetsbaar maakt, is zijn afhankelijkheid van vleermuizen voor bestuiving. In tegenstelling tot veel bloeiende planten die afhankelijk zijn van insecten, evolueerde Strongylodon macrobotrys naast nachtactieve vleermuizen, die stuifmeel overdragen terwijl ze 's nachts nectar eten.

Dit betekent dat de plant alleen kan overleven in bossen waar vleermuispopulaties intact zijn en menselijke verstoring minimaal is. Kunstmatige bestuiving is moeilijk, en zonder vleermuizen kan de wijnstok zich niet op natuurlijke wijze voortplanten.

MENRO merkte op dat de jade wijnstokken in Tanglagan en Langnao werden gevonden in ongestoorde delen van het bos, naast andere inheemse vegetatie, een bemoedigend teken van ecologisch evenwicht.

"De aanwezigheid van jade wijnstok vertelt ons dat het bos hier nog steeds functioneert zoals het zou moeten," zeiden milieuambtenaren, waarbij de onderlinge verbondenheid van planten, wilde dieren en habitat werd benadrukt.

MENRO verduidelijkte ook een veelvoorkomend misverstand: de jade wijnstok is niet schadelijk om aan te raken. Hij mag niet worden verward met Mucuna pruriens, lokaal bekend als sabáwil, een andere plant die intense jeuk veroorzaakt door kleine haartjes op zijn peulen.

Hoewel onschadelijk, mag de jade wijnstok nooit worden gekapt of verzameld uit het wild. Het verwijderen ervan verstoort fragiele ecosystemen en bedreigt een soort die al beperkt is in verspreiding nog verder.

Voor Calanasan is de ontdekking zowel een bevestiging als een waarschuwing. Het bevestigt dat sterke bosbeschermingsinspanningen ertoe doen, maar het benadrukt ook hoe gemakkelijk dergelijke zeldzame soorten zouden kunnen verdwijnen als houtkap, landconversie of verlies van wilde dieren versnelt.

MENRO drong er bij bewoners en trekkers op aan om waarnemingen van jade wijnstok te melden voor documentatie en monitoring, en de planten onaangeroerd te laten.

In een land dat wordt erkend als een mondiale biodiversiteits-hotspot, en ook een hotspot van wereldwijd biodiversiteitsverlies, is de stille bloei van de jade wijnstok in Apayao een herinnering dat bescherming werkt, maar alleen als het doorgaat. – Rappler.com