Quadro RW en Cryptocurrencies: Waarom Belastingtoezicht Niet is Ontworpen voor de Cryptowereld

Het RW-kader is de afgelopen jaren een van de meest besproken instrumenten geworden in het belastingbeheer van cryptovaluta in Italië. Oorspronkelijk ontworpen om financiële activa in het buitenland te monitoren, wordt het nu ook gebruikt voor crypto-activa, maar vaak met controversiële resultaten.

Volgens Stefano Capaccioli is het probleem niet alleen praktisch maar ook structureel: het RW-kader was niet ontworpen voor een gedecentraliseerd ecosysteem zoals dat van cryptovaluta.

Waarom het RW-kader bestaat

Om de huidige problemen te begrijpen, is het noodzakelijk om bij de oorsprong te beginnen. Het RW-kader werd ingesteld in de jaren dat Italië strikte valutabeperkingen had. Met de liberalisering van kapitaalverkeer en toetreding tot de Europese Unie gaf de staat de voorafgaande controle over buitenlandse rekeningen op en verving deze door een communicatieplicht.

Het doel was eenvoudig: weten wat belastingbetalers in het buitenland aanhielden, in een context waarin de belastingdienst geen directe toegang had tot de informatie.

Een systeem ontworpen voor traditionele financiën

Het RW-kader werkt relatief goed als het gaat om bankrekeningen, effectendepots, opgeslagen goud of financiële investeringen. In al deze gevallen bestaat er:

• een tussenpersoon,
  
• een jurisdictie,
  
• een gemakkelijk te bepalen waarde.
  

Cryptovaluta doorbreken dit patroon echter.

Wallet betekent niet "container"

Een van de meest voorkomende conceptuele fouten betreft de wallet. In de interpretatie van de financiële administratie wordt de wallet vaak gelijkgesteld aan een portefeuille die cryptovaluta "bevat".

In werkelijkheid, zoals Capaccioli benadrukt, bevat de wallet niets. Het is een instrument voor het beheren van cryptografische sleutels en digitale identiteiten. Crypto-activa bevinden zich op de blockchain, niet in de wallet. Dit verzwakt al het idee om monitoring te koppelen aan een locatie of fysiek bewaarplaats.

Het jaareindewaarde-probleem

Een ander kritiek punt betreft de verplichting om de waarde van crypto-activa per 31 december aan te geven. Terwijl voor Bitcoin, Ether of stablecoins deze waarde gemakkelijk te verkrijgen is, geldt hetzelfde niet voor duizenden illiquide tokens, airdrops of activa zonder referentiemarkt.

In veel gevallen is het toekennen van een waarde onmogelijk of willekeurig. Toch blijft de monitoringsverplichting bestaan, waardoor de belastingbetaler wordt blootgesteld aan het risico van toekomstige geschillen.

Monitoring ook bij Italiaanse tussenpersonen

De huidige regelgeving vereist dat cryptovaluta die bij Italiaanse tussenpersonen worden aangehouden, worden opgenomen in het RW-kader. Dit vertegenwoordigt een bijkomende anomalie: de monitoring was ontworpen om het gebrek aan informatie te compenseren, maar in het geval van Italiaanse exchanges zijn de gegevens al beschikbaar voor de administratie.

Met de invoering van mechanismen voor automatische informatie-uitwisseling, zoals die op Europees niveau worden geboden, lijkt de oorspronkelijke functie van het RW-kader steeds meer ongerechtvaardigd.

Een instrument om te heroverwegen

Volgens Capaccioli dreigt de uitbreiding van het RW-kader naar crypto-activa een onevenredige en ineffectieve vereiste te worden. Zonder een grondige herziening zal belastingmonitoring blijven botsen met de aard van cryptovaluta zelf, waardoor meer onzekerheid dan daadwerkelijke controle wordt gegenereerd.