[Newspoint] Noodlanding

Rodrigo Duterte maakte een ballistische vlucht van het lot door, zwevend op de vleugels van macht en privileges, om vervolgens neer te storten in een moeras van hulpeloosheid en wanhoop. En zijn vermoedelijke opvolger, dochter Sara, lijkt op een vergelijkbare tragische rit.

Voor Rodrigo duurde de rit een hele generatie. De vlucht was even lang en hoog als de val plotseling en steil was. Hij regeerde meer dan 20 jaar als autocratische burgemeester van zijn geboortestad Davao City voordat een nationale stemming — blijkbaar eveneens geïnspireerd door zijn harde aanpak — hem in het presidentschap bracht.

Zijn presidentschap werd inderdaad gekenmerkt door patronage en vriendjespolitiek. Binnen de reguliere presidentiële termijn van zes jaar wist hij genoeg te doen om te wedijveren met de 14-jarige dictatuur van Ferdinand E. Marcos, die de standaard vormt — voor plundering, moord, onderdrukking, en inderdaad voor officiële berucht.

Sterker nog, Duterte's presidentschap was zo berucht en vol gebeurtenissen dat het weinig moeite kost om spontaan voorbeelden op te noemen. Hier zijn er enkele:

• Zoals nu wordt beweerd in meerdere rechtszaken, verrijkte hij familie en vrienden met corruptie (de pandemie bood een bijzondere kans).
• Hij meer dan verdubbelde de staatsschuld, van P5,9 biljoen naar P12,79 biljoen.
• Hij wist 13 van de 15 zetels in het Hooggerechtshof te vullen door een combinatie van geluk en manipulatie (alle vacatures behalve één werden gecreëerd door pensionering, de enige uitzondering was nadat de door zijn voorganger benoemde opperrechter was afgezet in een muiterij die werd gemonteerd door de rechters die hijzelf had benoemd).
• Hij verdubbelde de salarissen van de soldaten en de politie met de al te duidelijke bedoeling om hun loyaliteit te kopen — en plaatste ook pas gepensioneerde generaals op gevoelige posities in de civiele bureaucratie.

Afgezien van die daden die gepaard gingen met corruptie, lijken de anderen misschien helemaal niet illegaal. Presidenten zijn ofwel door plicht gebonden of voelen de noodzaak om ze te ondernemen, hoewel ze niet hoeven te worden verteld dat van hen wordt verwacht dat ze het verstandig doen. Dit was nauwelijks het geval met Duterte — hij deed het vooral met een verraderlijk doel. En in de volgende twee gevallen overschreed hij definitief de grens, specifiek naar respectievelijk verraad en moord:

• Hij stond de controle over de mineraalrijke West-Filipijnse Zee af aan China, de rivaliserende eiser die zijn zaak verloor in internationale arbitrage; het verraad resulteerde in het weren van Filipijnse vissers van hun eigen visgronden en ook in de instroom van Chinese staatsburgers en de verspreiding van Chinese criminele ondernemingen in het land — drugs, gokken, woeker, mensenhandel en mogelijk spionage.
  
• Zijn oorlog tegen drugs eindigde met tienduizenden doden door buitengerechtelijke executie — EJK, zoals de moorden bekend zijn geworden.

Rodrigo Duterte bleef zelfs tijdens zijn pensioen in de schijnwerpers staan. Hij vond zelfs de gelegenheid om hoorzittingen in het congres te gebruiken als platform om wraak te nemen op zijn critici. Het gevoel van straffeloosheid was zeker geen greintje afgenomen.

Nou, tot die ene noodlottige dag. Op 11 maart 2025 keerde hij terug naar huis vanuit Hong Kong, waar hij net Filipijnse menigten had toegesproken en de spot had gedreven met de poging van het Internationaal Strafhof om hem te pakken voor EJK, werd hij bij aankomst in Manilla gearresteerd op een bevel uitgegeven door dat hof en betekend door Interpol. Voordat de dag voorbij was, was hij naar het hoofdkantoor van het hof in Den Haag, Nederland gevlogen. Hij wordt sindsdien daar vastgehouden terwijl hij wordt verwerkt voor een proces wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Ondertussen heeft Sara de fakkel overgenomen voor dynastie en kiezersbestand en heeft zich kandidaat gesteld voor het presidentschap voor de verkiezingen van 2028. Met het normaal gesproken toegegeven voordeel van het ambt als zittende vicepresident, en met goede peilingcijfers, lijkt ze een sterke kandidaat. Maar nu niemand anders zich heeft kandidaat gesteld en de verkiezingen nog twee jaar weg zijn, zal haar voorsprong standhouden?

In feite begint het te verdwijnen. Ongetwijfeld heeft dat te maken met de impeachmentprocedure die tegen haar wordt gevoerd in het Huis van Afgevaardigden. Live uitgezonden in het hele land, zijn de procedures het gesprek van de dag geworden — een onderzoek toont aan dat 7 van de 10 Filipijnen haar voor de Senaat willen zien verschijnen.

En deze keer zal de zaak — de tweede tegen haar aangespannen — vrijwel zeker doorgaan. De eerste, geïnitieerd in 2024, bereikte wel de Senaat, maar de Duterte-vriendelijke senatoren, die de meerderheid vormden, bleven maandenlang op de zaak zitten, waardoor het Hooggerechtshof tijd kreeg om tussenbeide te komen — het oordeelde uiteindelijk dat Sara's impeachment technisch gebrekkig was.

De interventie veroorzaakte een storm van kritiek over de overschrijding — het Hooggerechtshof bemoeide zich met een exclusieve aangelegenheid van het Congres. Het Congres gaf blijkbaar liever voorlopig toe om verdere complicaties te voorkomen en startte simpelweg een nieuwe ronde van impeachment.

Sara keerde terug naar het Hooggerechtshof, maar het is ofwel gekastijd of heeft geen excuses meer voor haar gevonden. In ieder geval heeft het haar tot nu toe geen verdere gunsten bewezen, en het lijkt niet waarschijnlijk dat het daarmee zal komen.

De tekenen kunnen Sara zelf niet zijn ontgaan. Ze lijkt wanhopig tot het punt dat ze uit haar voegen barst. Nu meer dan ooit verspreidt ze sociale media, kletsend weg, alsof de louter alomtegenwoordige aanblik van haar en het geluid van haar stem, hoe zinloos ook, de negatieve indrukken die de impeachmenthoorzittingen van haar gemaakt kunnen hebben, zou kunnen uitwissen. Haar trollen volgen in gelijke tred.

Ik denk niet dat dit alles te maken heeft met het vooruitzicht schuldig te worden bevonden als geïmpeacht en vervolgens te worden verwijderd als vicepresident en ook voor altijd te worden uitgesloten van het bekleden van een openbaar ambt, want zelfs nadat de tussentijdse verkiezingen de meerderheid in de Senaat hebben doen kantelen, zal het nog steeds niet gemakkelijk zijn om de twee derde stem die daarvoor nodig is te behalen — 16 van de 24. Ik denk dat Sara's angsten voortkomen uit het waarschijnlijkere vooruitzicht dat ze definitief aan de natie wordt onthuld als een grote verduisteraar en ook iemand die zijn toevlucht neemt tot huurmoord, onthullingen die haar presidentiële campagne onvermijdelijk zullen schaden.

Meer specifiek wordt Sara Duterte beschuldigd van het verduisteren van honderden miljoenen pesos aan belastinggeld en het inhuren van huurmoordenaars om president Ferdinand Marcos Jr., zijn vrouw en zijn neef, de voormalige voorzitter, te vermoorden. Tot nu toe heeft ze de getuigenissen tegen haar onbeantwoord gelaten. Net als in de eerste impeachmentzaak heeft ze de hoorzittingen over deze zaak geboycot.

Maar zonder het Hooggerechtshof om haar deze keer van het Congres te redden, zou ze, net als in het geval van haar vader, gedoemd kunnen zijn voor een noodlanding. – Rappler.com